Hepatit A Nedir? PDF Yazdır e-Posta

Hepatit A virusu (HAV) karaciğeri tutan bulaşıcılığı yüksek bir virustur. Amerika Birleşik Devletleri(USA) nde en sık rastlanan 7. sıradaki bulaşıcı hastalıktır...

Ülkemizde erişkin yaş gurubunda %7,8(İstanbul)-%87,5(Elazığ) arasında geniş bir spektrumda varlığı yapılan çalışmalarda gözlenmiştir. Buradan çıkan sonuç ülkemizde halen HAV ın önemli bir sağlık problemi olduğudur. USA da tüm viral hepatit vakalarının %65 ini HAV oluşturmaktadır. 1996 yılında 29.000 HAV vakası bildirilmiştir, buna rağmen gerçek rakamın 143.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Tüm dünyada bu rakam 1.4 milyona ulaşmaktadır. Hepatit virüslerinden B, C ve D virüsleri kan ve kan ürünleri ile bulaşırken, A ve E virüslerinin bulaş yolu virüsle enfekte yiyecek ve içeceklerin ağız yolu ile alınmasıdır. Virüs enfekte insanların dışkılarında bulunduğu için hijyen koşulları ve tuvaletler ve içme suyu ilişkisi bulaşta önemli rol oynamaktadır. HAV enfeksiyonu geniş bir yelpazede kendisini gösterir: farkında olmadan geçirilebilen bir enfeksiyon olabileceği gibi, ölümle seyreden klinik tablolara da yol açabilir. HBV ve HCV den farklı olarak HAV enfeksiyonu kronikleşmez.

HEPATİT A DA BAŞLICA BELİTİLER NELERDİR?

HAV enfeksiyonuna özgü olmamakla birlikte hastalarda:

* Yorgunluk

* Bulantı

* Kusma

* Ateş/Titreme

* Sarılık

* Karaciğer bölgesinde ağrı

* Koyu renkli idrar

* Açık renkte dışkılama

* Karın ağrısı

gibi şikayetler bulunabilir.

HAV enfeksiyonu genelde iyi bir gidiş gösteren bir hastalıktır. Bu nedenle hastalığın kendisine özgü bir tedavi yaklaşımı yoktur. Tedavi hastanın dinlenmesi ve hastalık bulgularının olduğu dönemde uygun diyetle beslenmekten ibarettir. HAV enfeksiyonun oluştuğu yaş hastalığın gidişinin şeklini belirleyen en önemli faktördür: 1 yaşın altındaki çocuklarda sözü edilen hastalık belirtileri gözlenmez. İki yaşından küçük çocuklarda ise bu bulgular tanınamaz. Sözü edilen gerçek HAV enfeksiyonu bulguları büyük çocuklar ve erişkinlerde gözlenir. Erişkin yaş grubunda HAV enfeksiyonu sırasında hastaların %22 sinin hastane ortamında takipleri zorunlu olacak şekilde ağır seyretmektedirler. USA da her yıl HAV enfeksiyonu geçirenlerden 100 kadarı ölmektedir. Bir infeksiyon etkeninin vücuda alındıktan sonra hastalık bulgularının ortaya çıkmasına kadar geçen süreye kuluçka süresi adı verilir, HAV için kuluçka süresi 20-50 gündür. Bu dönemin önemi hastalık belirtileri ortaya çıkmadan virüsle enfekte kişini dışkısında virus bulunması ve kişinin farkında olmadan bunu çevresinde bulunan diğer kişilere yaymasıdır. Özellikle yiyecek içecek işi ile ilgilenen insanlar bu dönemde ciddi bir tehdit oluştururlar. Kuluçka süresi yaş ile beraber kısalır. Birçok hasta yaklaşık olarak üç haftalık bir dönemde tamamen iyileşirler. Bununla birlikte bazı hastalarda bu iyileşme süresi uzar ve nadiren nüks gözlenebilir, iyileşme altı aya kadar uzayabilir.

HEPATİT A VİRUSU NASIL YAYILIR?

Hepatit A virusu virusle enfekte yiyecek ve içeceklerin sindirim sistemine alınması ile bulaşır. Ayrıca direkt yakın temas ile (aile içi bireyler, partnerler vs) direkt dışkı yolu ile de (tuvalet sonrası ellerin yeterince temizlenmemesi nedeni ile) bulaş olabilir. İnfeksiyon şu şekillerde bulaşır:

* Hepatit A ile enfekte kişi ile yakın temas

* Enfekte kişilerin hazırladığı yiyecekleri yemek

* Enfekte çocuklar ile kontakt kurmak (bu çocuklar genelde belirtisiz olarak hastalığı geçiren çocuklardır)

* Çiğ yada az pişmiş kabuklu deniz hayvanları (bunlar özellikle HAV ile enfekte sularda yaşıyorlarsa)

* Az gelişmiş ülkelerde yiyecek ve sularla (kanalizasyon sisteminden içme suyu sitemine sızıntılar olabilir-yetersiz alt yapı)

* Hemofili hastalarında enfekte kan veya kan ürünlerinin kullanılması, damar içi uyuşturucu kullananlarda aynı enjektörün kullanılması

* Askeri personeller, çocuk bakıcıları, yuvalar, bakım evleri (kalabalık ve sürekli birlikte yaşam)

* Mesleki maruziyet (sağlık personeli)

* Canlı HAV virusu ile çalışan laboratuar personelleri

* HAV taşıyan maymunlarda çalışma yapan kişiler

* Erkek homoseksüeller

ÇOCUK YAŞ GRUBU HEPATİT A İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?

HAV enfeksiyonunun en sık olduğu grup çocuklardır. Tüm vakaların %30 unu 15 yaş altındaki çocuklar oluşturmaktadır. Çok genç yaştaki çocuklar semptom göstermez. Bu nedenledir ki kesin sayı bunun çok üstündedir. Birçok uzman çocukların HAV ın “sessiz ve gizli yayıcıları” olduğunu düşünmektedir. HAV ile enfekte kişilerin %45 inde hastalık için bir risk faktörü gösterilemez. Ama araştırmalar göstermiştir ki bu kişilerin %50 sinin evinde 5 yaş altı çocuklar bulunmaktadır.

HEPATİT A DAN NASIL KORUNALIM?

Hastalığın bulaş sekli göz önüne alındığında en başarılı yaklaşım korunmadan geçmektedir. Kişisel hijyen korunmada en önemli bölümü oluşturmaktadır, bunun yanında su kaynaklarının sağıtımı ve kanalizasyon sitemlerinin sızıntıya engel olacak şekilde yapılması toplumsal korunmada önemlidir. Salgın hastalık dönemlerinde HAV için immunglobulin uygulaması tarihsel değeri olan bir korunma yaklaşımıdır.

* HAV ın yaygın görüldüğü coğrafi bölgelere 3 aydan kısa bir süre için seyahat edecek kişilere

* Salgınlar sırasında hastalar ile temasta olan kişilere

* HAV ile enfekte kişiler ile cinsel temasta bulunan kişilere

* HAV ile enfekte bireyin hazırladığı yiyecekleri yemiş olan kişilere uygulanır.

Aşı bir diğer korunma yaklaşımıdır; önce bir başlangıç dozu sonrasında 6. ve 18. aylarda ilave dozlar uygulanarak HAV a karşı aktif bağışıklık oluşturulur.

* HAV ın yaygın görüldüğü coğrafi bölgelere 3 aydan kısa bir süre için seyahat edecek kişilere-Askeri personele

* Hemofili hastalarına

* Başka sebebe bağlı kronik karaciğer hastalığı olanlara

* Uyuşturucu kullananlara

* Çocuk yuvalarında çalışan personele

* Homoseksüellere

* Gıda ve temizlik işçilerine uygulanır.

Hepatit A geçiren kişiler hastalığa karşı ömür boyu bağışıklık kazanırlar. HAV ile enfekte olduğundan şüphelenilen bireyde yapılan kan testi ile hepatit A tespit edilebilir.

HEPATİT A NIN EKONOMİK YÖNÜ NEDİR?

Yıllık direkt ve indirekt vaka tedavi maliyeti ve salgınların kontrolü USA da 200 milyon dolara mal olmaktadır. Erişkinler için ortalama 27 günlük bir iş gücü kaybına yol açmaktadır. Bu da kişi başına 2600 dolar dan toplam olarak 390 milyon dolara varan bir üretim kaybıdır. Bu rakamlara turistik kayıplar dahil edilmemiştir.

 

Faydalı Bilgiler

Ankara Üniversitesi

Tıp Fakültesi,Cebeci Hastanesi

Cebeci, 06100, Ankara

Telefon: 0312 5956900

E-Main: cinar@medicine.ankara.edu.tr